YAŞLANMAYI GERİ ÇEVİRECEK! Bilim Tarihinde Bir İlk: İnsan Hücreleri Yeniden Sıfırlandı! Yaşlanmaya "Dur" Diyecek Tedavi İnsanlarda Test Edildi
ABD’li biyoteknoloji şirketi Life Biosciences, insan hücrelerini gençleştirmeyi hedefleyen deneysel bir gen tedavisini ilk kez uyguladı. Tedavi, gözdeki hasarlı hücreleri onarmak ve yaşlanma etkilerini geri çevirmek için tasarlandı. Bilim insanları, bu adımın yaşlanma biyolojisi ve hastalık tedavilerinde bir dönüm noktası olabileceğini söylüyor
Boston merkezli Life Biosciences, ER‑100 adlı gen tedavisini insanlarda test etti. Tedavi, OSK faktörleri adı verilen üç proteini kullanarak hücreleri “sıfırlıyor” ve işlevlerini geri kazandırıyor. İlk deneme, gözde görme kaybına yol açan ciddi hastalıklara sahip bir hastada uygulandı ve bilim dünyasında heyecan yarattı.ABD’de bir biyoteknoloji şirketi, insanlarda yaşlanmayı geri çevirmeyi hedefleyen deneysel bir gen tedavisini ilk kez denedi.Boston merkezli Life Biosciences, yaşlı veya hasar görmüş hücreleri yenilemeyi amaçlayan bir gen terapisi geliştirdi. ER‑100 (AAV2‑OSK) adlı bu tedavi, özellikle optik sinirde hasara yol açan göz hastalıklarını hedef alıyor.Tedavi, üç özel proteini (Oct4, Sox2, Klf4 – yani OSK faktörleri) kullanarak hücreleri kısmen “sıfırlıyor” ve işlevlerini geri kazandırıyor. Hayvan deneylerinden sonra şimdi ilk insan hastada uygulanmış oldu. Şirketin açıklamasına göre, bu tedavi başarılı olursa insan hücrelerini gençleştiren ilk klinik uygulama olacak.
OSK proteini üçlüsü, hücrelerde bir tür “sıfırlama düğmesi” gibi davranıyor. Vücudumuz yaşlansa da DNA dizimiz büyük ölçüde değişmez; ama hangi genlerin aktif olup olmadığına karar veren epigenetik kod zamanla bozulur. Sigara, alkol, yaşlanma, hastalıklar ve yaralanmalar bu kodu etkileyebilir ve sonuçta kanser veya nörolojik hastalıklar gibi sorunlara yol açabilir. ER‑100, bu epigenetik değişiklikleri hedef alıyor ve OSK proteinleri, hücreleri yeniden genç bir duruma döndürüyor.Bu yaklaşım, sıradan hücreleri yeniden kök hücreye dönüştürmek için daha önce kullanılmıştı ve bu keşif, 2012’de Sir John B. Gurdon ve Shinya Yamanaka’ya Nobel Ödülü kazandırmıştı.
İlk insan denemesi, açık açılı glokom (OAG) ve non-arteritik anterior iskemik optik nöropati (NAION) gibi görme kaybına yol açan ciddi göz hastalıklarını kapsıyor. Glokom, gözde sıvı birikmesine ve göz içi basıncının yükselmesine yol açan yavaş ilerleyen bir hastalık; NAION ise göz sinirinde mini bir inme gibi ani bir olay ve genellikle tek gözü etkiliyor.
Life Biosciences, ER‑100’ün ötesinde, aynı sıfırlama yaklaşımını farklı organlar için de geliştirmeyi planlıyor. Şirket, karaciğer hastalıkları üzerine ikinci bir tedaviyi test ediyor ve bu yöntemi vücuttaki diğer organlara taşımayı hedefliyor.Yaşam süresini uzatmayı, yaşlanmayı geri çevirmeyi veya hastalıkları tedavi etmeyi amaçlayan çalışmalar yalnızca Life Biosciences ile sınırlı değil. Sam Altman’ın desteklediği Retro Biosciences, insan ömrüne on sağlıklı yıl eklemeyi hedeflerken, Birleşik Krallık’taki Shift Bioscience da aynı OSK mekanizmasını kullanıyor.
İlgi ve yatırım giderek artıyor; bilim insanları, yaşlanmayı sadece geri dönülmez hasar değil, kaybolan epigenetik bilgi olarak görüp bu bilgiyi geri kazandırmanın potansiyelini araştırıyor.