Plaja Gitmeden Önce Sakın Sürmeyin! Güneşle Birleşince Ciltte İnatçı Lekeler Bırakabiliyor
Yaz aylarında bronzlaşmak isteyenlerin yaptığı bazı hatalar, geçici kızarıklığın ötesinde ciddi cilt sorunlarına yol açabiliyor. Dermatoloji Uzmanı Dr. Melek Kesir Koç, güneşe çıkmadan önce cilde parfüm, narenciye yağı veya bazı alkollü kozmetik ürünlerin uygulanmasının lekelenme ve tahriş riskini artırabileceğini söyledi. Uzmanlar ayrıca tekrarlayan güneş yanıklarının cilt hücrelerine zarar vererek erken yaşlanma ve cilt kanseri riskini yükseltebildiğini belirtiyor.
Güneş yanığı, cildin ultraviyole ışınlarına gereğinden fazla maruz kaldığını gösteriyor. UV ışınları cilt hücrelerinin yapısına zarar verirken, yıllar içinde biriken hasar kırışıklık, güneş lekesi, erken yaşlanma ve cilt kanseri riskinde artışla ilişkilendiriliyor. Dr. Melek Kesir Koç, özellikle çocukluk ve gençlik döneminde yaşanan ağır ve tekrarlayan güneş yanıklarının önemsenmesi gerektiğini vurguladı. Çocuklukta su toplayacak kadar ağır yanık öyküsü, ilerleyen yıllarda melanom açısından risk faktörleri arasında gösteriliyor.
Parfüm ve kokulu kozmetik ürünlerde bulunan bazı bileşenler güneşle temas ettiğinde ciltte hassasiyet oluşturabiliyor. Özellikle bergamot, limon ve misket limonu gibi narenciye yağları içeren ürünler, güneş ışığıyla birleştiğinde fototoksik reaksiyona neden olabiliyor. Bu reaksiyon ciltte kızarıklık, yanma, su toplaması ve düzensiz koyu lekelerle kendini gösterebiliyor. Oluşan renk değişiklikleri bazı kişilerde haftalarca veya aylarca kalabiliyor. Bu nedenle parfümün doğrudan boyun, göğüs, omuz ve kol gibi güneşe açık bölgelere sıkılmaması öneriliyor. Her parfümün mutlaka kalıcı leke oluşturacağı söylenemez. Ancak içeriği bilinmeyen, narenciye yağı barındıran veya ciltte hassasiyet oluşturan ürünleri yoğun güneş öncesinde kullanmamak daha güvenli bir tercih olarak öne çıkıyor.
Güneşin ultraviyole etkisi günün orta saatlerinde daha güçlü oluyor. Özellikle 10.00 ile 16.00 arasında uzun süre korunmasız kalmak, kısa sürede güneş yanığı gelişmesine neden olabiliyor. Uzmanlar bu saatlerde mümkün olduğunca doğrudan güneşten uzak durulmasını; açık renkli kıyafet, geniş kenarlı şapka ve UV korumalı güneş gözlüğü kullanılmasını öneriyor.
Şemsiye altında oturmak veya havanın bulutlu olması, UV ışınlarından tamamen korunduğunuz anlamına gelmiyor. Güneş ışınları bulutların arasından geçebiliyor; deniz, havuz ve kum gibi yüzeylerden yansıyarak gölgede bulunan kişilere de ulaşabiliyor. Bu nedenle plajda yalnızca gölgeye güvenmek yerine güneş koruyucu, uygun giysi ve şapka gibi önlemlerin birlikte uygulanması gerekiyor. Güneşe çıkarken geniş spektrumlu, suya dayanıklı ve en az SPF 30 koruma faktörüne sahip bir ürün tercih edilmeli. Güneş kremi açıkta kalan tüm bölgelere yeterli miktarda uygulanmalı ve dışarıda kalındığı sürece yaklaşık iki saatte bir yenilenmeli. Yüzme, yoğun terleme veya havluyla kurulanma sonrasında yeniden sürülmesi gerekiyor. Güneş kremi önemli bir koruma sağlasa da tek başına yeterli değil. Şapka, koruyucu kıyafet, gölge ve güneşin yoğun olduğu saatlerden kaçınmak da korunma planının parçası olmalı.
Güneş yanığı oluştuğunda cildi serinletmek için soğuk veya ılık duş alınabilir, serin kompres uygulanabilir. Parfüm ve alkol içermeyen nazik bir nemlendirici kullanılması da rahatlama sağlayabilir. Yoğurt, diş macunu ve içeriği bilinmeyen karışımlar cildi daha fazla tahriş edebilir. Su toplamış kabarcıklar patlatılmamalı, soyulan deri koparılmamalı ve yanık tamamen iyileşene kadar bölge güneşten korunmalı. Güneş yanığına yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, bilinç bulanıklığı veya belirgin sıvı kaybı eşlik ediyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Geniş bir alanda su toplaması, şiddetli ağrı, enfeksiyon belirtileri veya küçük çocuklarda yaygın yanık görülmesi halinde de uzman değerlendirmesi geciktirilmemeli. Dr. Melek Kesir Koç, güneş hasarının yıllar içinde biriktiğini hatırlatarak plaja gitmeden önce parfüm ve hassasiyet oluşturabilecek kozmetiklerden kaçınılmasını, güneş kreminin ise doğru miktarda ve düzenli biçimde yenilenmesini önerdi.
