Migrenin bilinmeyen nedeni ortaya çıktı: Beyin tekrar eden uyaranları filtreleyemiyor
Migrenin neden bu kadar yıpratıcı olduğu uzun yıllardır araştırılıyordu. Türkiye’de yürütülen dikkat çekici bir çalışma, bu soruya güçlü bir yanıt verdi. Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Merkezi (NÖROM) tarafından yapılan araştırmaya göre, migrenli bireylerin beyni tekrarlayan görsel uyaranları sıradanlaştırmak yerine sürekli önemli bir sinyal gibi algılıyor. Bu durum da ağrı mekanizmasını tetikleyen temel nedenlerden biri olabilir.
Haberin Devamı
Uzmanlara göre migren, yalnızca zonklayıcı baş ağrısından ibaret değil. Görsel hassasiyet, ışığa tahammülsüzlük ve çevresel uyaranlara karşı aşırı tepki de bu tablonun önemli parçaları arasında yer alıyor. Yeni çalışma da migrenin, beynin görsel işlemleme sistemiyle doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Yükseköğretim Kurulu’nun paylaştığı bilgilere göre, NÖROM bünyesinde yürütülen ve Ankara Üniversitesi araştırmacılarının da katkı sunduğu çalışma, alanın saygın yayınlarından The Journal of Headache and Pain dergisinde yayımlandı.
Araştırmada, migrenli bireylerin tekrarlayan görsel uyaranlara karşı alışma geliştiremediği belirlendi. Normalde beyin, aynı uyaran tekrarlandıkça bunu önemsiz kabul edip tepkisini azaltıyor. Ancak migrenli beyinde tam tersi yaşanıyor. Çalışmanın en çarpıcı bulgularından biri şu oldu: Sağlıklı beyinde tekrar eden uyaranlara verilen tepki zamanla azalırken, migrenli beyinde bu tepki giderek artıyor. Yani beyin, sıradanlaşması gereken bir sinyali hâlâ önemli ve tehdit edici gibi işlemeye devam ediyor. Bu da migrenlilerin neden özellikle ışık, çizgili desenler ya da parlak ortamlar karşısında daha fazla zorlandığını açıklayan önemli bir detay olarak öne çıkıyor. Araştırmada dikkat çeken bir başka sonuç da bu farklı tepkinin beynin yalnızca görme ile ilgili arka bölgelerinde değil, aynı zamanda orbitofrontal korteks denilen ön bölümünde görülmesi oldu. Bu bölge, gelen uyaranlara anlam yükleyen, onları zararlı ya da faydalı olarak değerlendiren üst düzey kontrol merkezlerinden biri olarak biliniyor. Başka bir deyişle migrenli beyin, tekrar eden görsel sinyalleri yalnızca görmüyor; onlara gereğinden fazla önem veriyor.
Haberin Devamı
Araştırmacılara göre asıl sorun, beynin önemsiz uyaranları filtreleme sisteminde yaşanıyor. Migrenli kişilerde tekrar eden görsel bilgiler, süzgeçten geçirilmeden ağrı devreleriyle ilişkilendiriliyor. Bu da migren ataklarını hazırlayan altyapıyı güçlendirebiliyor. Araştırmada, 30 migren hastası ve 29 sağlıklı birey olmak üzere toplam 59 kadın katılımcı incelendi. Katılımcıların o sırada aktif atak döneminde olmamasına rağmen, görsel uyaranlara karşı beyin tepkilerinde belirgin farklar saptandı. Bu sonuç, migrenin yalnızca atak anında değil, atak dışında da beyindeki işleyişi değiştirdiğini gösteriyor.
"Migren tek başına kovid riskini artırmıyor'
Araştırmayı yürüten ekipte yer alan uzmanlar, elde edilen bulguların migren hastalarında sık görülen ışığa duyarlılık sorununu açıklamaya yardımcı olduğunu belirtiyor. Özellikle marketler, alışveriş merkezleri ve yoğun ışıklı kapalı alanlarda yaşanan rahatsızlığın arkasında bu nörolojik mekanizma olabilir.Araştırmacılar, migren hastalarının yaşam kalitesini artırmak için kamusal alanlardaki aydınlatmaların yeniden düşünülmesi gerektiğine de dikkat çekiyor. Özellikle çok parlak ışıklar, yatay çizgili düzenlemeler ya da göz yoran aydınlatmaların azaltılması, migrenli bireyler için daha konforlu ortamlar yaratabilir.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
"Tanıda MR tek başına yeterli değil"
Çalışmada görev alan uzmanlar, laboratuvar ortamında kullanılan görsel uyaranların günlük hayattaki tetikleyicilere benzer şekilde seçildiğini belirtiyor. Bu da araştırmanın yalnızca teorik değil, gerçek yaşamla bağlantılı ve uygulanabilir sonuçlar sunduğunu gösteriyor. Bu çalışma, migrenin neden bazı insanlarda bu kadar yoğun yaşandığını anlamak açısından önemli bir adım olarak görülüyor. Özellikle beynin tekrar eden uyaranları nasıl işlediğine dair bu yeni bulgu, gelecekte hem tanı hem de tedavi yaklaşımlarını etkileyebilir.