Beyaz ışıklar sönüyor, yerine ‘kırmızı’ geliyor! Avrupa ülkelerinde sokaklardaki değişimin nedeni ne?
Avrupa ülkeleri, beyaz sokak lambalarını birer birer bırakıyor. Sokaklar artık kırmızıya bürünüyor. Hollanda’da küçük bir kasabada başlayan ve bugün Danimarka’dan İngiltere’ye kadar yayılan bu renk değişiminin nedeni...
Haberin Devamı
Kopenhag'da, kentin ana yollarından birinde kullanılan aydınlatma beyaz değil, kırmızı.Renk değişimi, hayvanlar üzerindeki ışık kirliliği etkilerini azaltmaya yönelik bir planın parçası.Araştırmalar, beyaz ışığın yarasaların gece faaliyetlerini sekteye uğrattığını; kırmızı ışığın ise karanlığa yakın, ihmal edilebilir düzeyde bir etki yarattığını gösteriyor.
Avrupa şehirlerinde yarasa dostu kırmızı aydınlatma
Gladsaxe'de AFRY Architects imzalı bir proje, kentsel gelişimi çevresel hedeflerle uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Yakındaki bir kolonide yaşayan yarasaların yaşam koşulları üzerindeki etkiyi en aza indirmek için, ana yol ve bisiklet süper otoyolu boyunca kırmızı LED sokak lambaları yerleştirildi.
Haberin Devamı
Yol boyunca, yüksekliği bir metre olan 30 aydınlatma artık kırmızı ışık yayıyor.Bu aydınlatmalar, ışığa hassas türlerin bölgeden olası av olarak görünmeden geçmesine izin verecek, ancak araçların ve bisikletlilerin yolu güvenle kullanmasını sağlayacak şekilde aralıklı yerleştirildi.Benzer projeler Avrupa'nın farklı yerlerinde de hayata geçirildi. 2018'de Hollanda'nın Zuidhoek-Nieuwkoop kasabası, yaban hayatı dostu kırmızı aydınlatma kuran dünyadaki ilk yerleşim oldu.Birleşik Krallık ise ilk yarasa geçidini 2019'da, Worcester yakınlarındaki Warndon Woodlands doğa koruma alanının yanından geçen A4440 ana yolunun 60 metrelik bir kesimine kırmızı aydınlatma kurarak oluşturdu.
Kırmızı aydınlatma yarasaların faaliyetlerini olumsuz etkilemiyor
2017'de araştırmacılar, ışığın farklı yarasa türleri üzerindeki etkilerini ilk kez ölçmeyi başardı.Hollanda Ekoloji Enstitüsü'nden ekip, farklı ışık spektrumlarının, yavaş uçan ve ışıktan kaçınan yarasaların beslenme alanlarındaki faaliyet düzeylerini farklı biçimlerde etkilediğini ortaya koydu.Deney, Hollanda'da karanlık bölgelerdeki orman kenarlarında yer alan sekiz araştırma sahasında beş yıl boyunca yürütüldü.Baş araştırmacı Kamiel Spoelstra o dönem yayımlanan bir basın açıklamasında, “Bu yarasaların kırmızı ışıkta da karanlıkta oldukları kadar aktif olduğunu gördük,” dedi. “Beyaz ve yeşil ışık ise buna karşılık yarasaların etkinlik düzeyini önemli ölçüde düşürüyor.”
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Yarasalar, geceleri böcek avına çıkar; çünkü diğer hayvanlardan gelen rekabet azdır ve hava çok karanlık olduğu için yırtıcılar onları göremez.Natterer yarasası ya da kahverengi uzun kulaklı yarasa gibi türler için beyaz yapay ışık ciddi bir bozulmaya yol açabiliyor. Bu türler, baykuşlar gibi görsel yırtıcılara karşı kendilerini savunmasız hissedebiliyor.Çalışmaya göre, cüce yarasalar (pipistrelle) gibi çevik uçucular ise fazladan ışıktan rahatsız olmuyor. Hatta sokak lambaları, böcekleri belirli bir noktada topladığı için onların daha fazla böcek yakalamasına yardımcı oluyor.Araştırmacılar, serotin yarasası ve küçük gece yarasası (lesser noctule) gibi daha büyük türlerin ise sokak aydınlatmasından etkilenmeyecek kadar yüksekte uçtuğunu belirledi.
Kırmızı aydınlatma çevre koruma için uygulanabilir bir çözüm
Çalışmanın özellikle umut verici yanı, kırmızı aydınlatma denemelerinin gerçek hayat koşullarında da işe yaradığını göstermesi oldu. Spoelstra, “Kırsal yollarda kullanılmaya tümüyle uygun” diyor.“Bu, doğal alanlarda arzu edilen durumlarda dış mekân, yapay aydınlatmanın yol açtığı bozulmayı sınırlamak için yeni imkânlar sunuyor.”LED lambalar ayrıca enerji tüketimini azaltıyor ve daha az bakım gerektiriyor.