116 Işık Yılı Uzakta ‘İmkânsız’ Keşif! Tüm Ezberler Bozuldu: Her Şey ‘Tersine’ İşliyor…
Gökbilimciler, Dünya'dan yaklaşık 116 ışık yılı uzaklıkta, gezegen oluşum teorilerini kökünden sarsabilecek sıra dışı bir sistem keşfetti. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) teleskoplarıyla incelenen LHS 1903 sistemi, alışılagelmişin aksine bir dizilim sergileyerek bilim dünyasında büyük merak uyandırdı. Burada her şey Güneş Sistemimizdeki işleyişle çelişiyor...
Haberin Devamı
Alışılagelmiş Düzeni Sarsan Yapı
Evrenin en yaygın yıldız türü olan bir kırmızı cüce etrafında dönen dört gezegen, oldukça tuhaf bir sıralamaya sahip. Güneş sistemimizde Merkür, Venüs, Dünya ve Mars gibi kayalık gezegenler merkeze yakın; Jüpiter ve Satürn gibi gaz devleri ise uzakta konumlanır. Ancak LHS 1903 sisteminde en içteki gezegen kayalık, sonraki ikisi gaz yapılı, en dıştaki ise beklenmedik bir şekilde yine kayalık yapıdan oluşuyor. (Fotoğraf: ESA via CNN Newsource)
Gezegen oluşum paradigmasına göre, genç bir yıldızın etrafındaki toz ve gaz diskinde sıcaklık merkeze yakın yerlerde çok yüksektir. Bu bölgelerde su ve karbondioksit gibi uçucu bileşikler buharlaşırken, sadece demir ve kayaç yapıcı mineraller gibi aşırı ısıya dayanıklı maddeler topaklanabilir. Bu yüzden yıldıza yakın bölgelerde genelde kayalık gezegenler oluşur. Yıldızdan uzaklaşıldığında ise "kar çizgisi" (snow line) adı verilen sınırın ötesinde, sıcaklıklar su ve diğer bileşiklerin buz kristallerine dönüşmesine izin verecek kadar düşer. Bu durum, gezegen çekirdeklerinin hızla büyümesini sağlar. Çekirdek kütlesi Dünya'nın yaklaşık 10 katına ulaştığında, kütleçekimi çevredeki hidrojen ve helyumu hızla çekerek Jüpiter benzeri dev gaz gezegenlerini meydana getirir. (Fotoğraf: Education Images/Universal Images Group/Getty Images via CNN Newsource)
Haberin Devamı
LHS 1903 e: Neden Orada?
Sistemin en dışındaki şaşırtıcı gezegen LHS 1903 e, Dünya'nın yaklaşık 1,7 katı yarıçapına sahip bir "Süper-Dünya". Warwick Üniversitesi’nden Dr. Thomas Wilson ve ekibinin Science dergisinde yayımlanan çalışması, bu gezegenin neden orada olduğu sorusuna yanıt arıyor.Wilson, “Bu gezegenlerin birbirinden çok farklı ortamlarda oluştuğunu düşünüyoruz ve bu sistemi benzersiz kılan da bu,” dedi ve ekledi: “Orta kısımdaki iki gezegene kıyasla daha kayalık olan bu dış gezegenin, standart oluşum teorisine göre var olmaması gerekiyordu. Ancak bizce olan şey, onun diğer gezegenlerden daha sonra oluşmuş olması.” (Fotoğraf: Education Images/Universal Images Group/Getty Images via CNN Newsource)
ezber bozan keşif
Araştırmacılar, bu yapının devasa bir çarpışma sonucu atmosferini kaybetmiş bir gaz gezegeni kalıntısı olup olmadığını test ettiler; ancak dinamik analizler bu ihtimali eledi. Bilim insanlarının vardığı sonuç, "gazdan yoksun" (gas-depleted) bir oluşum mekanizmasına işaret ediyor. Bu senaryoya göre gezegenler, bizim sistemimizin aksine içten dışa doğru sırayla oluştu. En dıştaki gezegen oluşmaya başladığında, diskteki gaz ve tozun büyük kısmı çoktan tükendiği için gezegen devasa bir atmosfere sahip olamayıp kayalık bir yapıda kaldı.MIT'den Prof. Sara Seager, bu bulgunun galaksimizdeki en yaygın yıldızların etrafında gezegenlerin nasıl oluştuğuna dair "ezber bozan ilk kanıtlardan biri" olabileceğini belirtiyor.
Haberin Devamı
Haberin Devamı
Gelecek Gözlemler: James Webb Devreye Girebilir
LHS 1903 e, suyun yoğunlaşabileceği kadar serin bir bölgede yer aldığı için farklı atmosfer türlerine ev sahipliği yapma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile yapılacak gelecek gözlemlerin, bu gizemli gezegenin atmosferik özellikleri hakkında daha net bilgiler sunacağını ve gezegen sistemlerinin inşasına dair yeni bir sayfa açacağını vurguluyor. (Fotoğraf: NASA via CNN Newsource)